سبک زندگی جهادی
عضویت در خبرنامه

برای دریافت خبرنامه ایمیل خود را ارسال کنید

درهنرقدرت‌کلمات و تصاویرمخاطب را بطورمستقیم به حالت‌روحی هنرمند می‌برد

کدمطلب : 17212

فیروزه‌ بامشاد


درهنرقدرت‌کلمات و تصاویرمخاطب را بطورمستقیم به حالت‌روحی هنرمند می‌برد


هوران: فیروزه بامشاد کارشناسی ارشد دانشگاه ازاد اسلامی تهران بزرگ «هنرومعماری» گرافیست،عضو هئیت مدیره مجموعه هوران‌ انجمن‌ نویسندگان‌ استان‌ گلستان معتقد است: هنر انقلاب شگفت‌ انگیزی‌ است که اراده مخاطب را می‌گیرد و او هیچ قدرتی از خود ندارد. درهنر قدرت کلمات و تصویراست که بر روح مخاطب مسلط شده و به طور مستقیم به حالت روحی هنرمند می‌برد.


از این رو بیراهه نیست که بگوئیم: هنرمندان امپراطور ذهن بشری هستند.


از سلسله مقالات فیروزه بامشاد


در خصوص جلد کتاب‌های‌تاریخی‌دوره‌اسلامی: قسمت اول


عملکرد جلد کتاب، حفاظت از صفحات کتاب است


و این وظیفه‌ای است که از ابتدا تاکنون برعهده داشته است.


طراحی جلد، باید هماهنگی لازم با محتوا و سلیقه‌ی بصری حاکم بر صفحه آرایی کتاب داشته باشد. جلد کتاب، مانند یک طراحی بسته بندی باید مخاطب را جذب کند


و در واقع بسته بندی یک کالای فرهنگی است.


جلد کتاب باید بازتاب نمادین مفاهیم و موضوعات مطرح شده در کتاب باشد.


جلد کتاب شامل سه بخش عمده: سطح روی جلد کتاب، سطح عطف و سطح پشت جلد کتاب، است.


سطوح رو و پشت جلد، همیشه یک اندازه‌اند و اندازه‌ی سطح عطف از جهت طول، هم اندازه‌ی پشت و روی جلد است، ولی از جهت عرض به تعداد صفحات و ضخامت کاغذ بستگی دارد.


در چند دهه‌ی قبل، طراحی جلد کتاب فقط شامل سطح روی جلد می‌شد، اما در دو دهه‌ی اخیر، عطف و پشت جلد هم علاوه بر روی جلد، سطحی است که طراح جلد باید در نظر بگیرد و اثر خود را در سراسر این سه قسمت و با سعی در دستیابی به خلاقیت و بیان نمادین محتوای کتاب، اجرا کند.



طرح روی جلد، در واقع ویترین و نماینده‌ی محتوای کتاب است و بیشترین کوشش‌های هنری طراح کتاب، در این بخش متمرکز است و نقش موثری در جلب توجه بیننده و خریدار کتاب دارد و نماینده‌ی ارزش‌های کیفی محتوای کتاب است و باید به شیوه‌ای انجام شود که چگونگی و چند و چون فضای کتاب را به خواننده‌ی کتاب نشان دهد.


جلد کتاب‌های فعلی را به دو گروه «سخت» و غیر آن، یعنی انواع مقواهای نازک -که معمولاً گلاسه‌های مختلف برّاق یا مات‌اند- که اصطلاحاً به آن‌ها شومیز گفته می‌شود، می‌توان تقسیم کرد.


در گروه جلدهای سخت، طراح گرافیک، نقش طلاکوب روی جلد و عطف و به ندرت پشت جلد را پیشنهاد می‌کند و اگر کتاب روکش هم داشته باشد، طراحی روکش، فرآیندی مشابه طراحی جلد کتاب‌های شومیز با لب برگردان است.


لب برگردان، سطحی به طول ارتفاع کتاب و عرض 5/6 تا 9 سانتی‌متر و به ندرت بیش از آن است و یا ادامه‌ی طرح جلد کتاب روی آن می‌آید و یا بیوگرافی و تصویر مؤلف روی قسمت متّصل به روی جلد و بیوگرافی و تصویر مترجم، روی قسمت متصل به پشت جلد ارائه می‌شود.


در کتاب‌هایی که مترجم ندارند، ممکن است ناشر بخشی از کتاب‌های خود را در آن معرفی کند.


در دهه‌های گذشته، آرم ناشر فقط در عطف و پشت جلد کتاب آورده می‌شد و روی جلد، اِرائه آرم ناشر متداول نبود، امّا در سال‌های اخیر گاهی آرم ناشر را روی جلد نیز استفاده می‌کنند.


در هر حال روی جلد، نام کتاب با حروفی درشت و کاملاً قابل رویت می‌آید و نام مؤلف و مترجم و همین اطلاعات، به اضافه‌ی آرم ناشر در عطف باید بیاید، زیرا کتاب وقتی در کتابخانه یا قفسه‌ای قرار می‌گیرد، بدون بیرون آوردن آن باید بتوان اطلاعات لازم را از عطف آن دریافت کرد.


در عطف کتاب، نوشته‌ها به ترتیب اهمیت از بالا به پایین قرار می‌گیرند: اول عنوان و بعد نام نویسنده و سپس مترجم. در صفحه‌ی پشت جلد، آرم ناشر و قیمت کتاب و شماره‌ی شابک باید آورده شود و گاهی چند سطری درباره‌ی کتاب در این قسمت به بیننده یا خواننده‌ی کتاب ارائه می‌گردد.


گاهی طراح از ترکیب بندی صلیبی برای طرح جلد استفاده می‌کند، یعنی یک یا چند راستای افقی در تقاطع با یک یا چند راستای عمودی قرار می‌گیرند و همان دو محور عمود بر یکدیگری را می‌سازند که چشم هنگام مشاهده اجسام و موجودات، تعادل یا عدم تعادل آن‌ها را با آن می‌سنجد.


برخی طراحان گرافیک به نوعی از حضور هندسه در طراحی جلد استفاده می‌کنند و طرح تصویر سازی شده‌ی جلد یا عنوان روی جلد و یا هر دو با این هندسه تلفیق می‌شود و یا از نوارهای پهن مستقیم یا منحنی در طرح جلد بهره می‌گیرند.


گاهی بخش بزرگی از خلاقیت کلی طرح جلد، در عنوان کتاب به‌کاررفته است و طراح بیان بصری مناسب کتاب را با اتکا بر چگونگی طراحی خط عنوان بیان کرده است و یا طراحی جلد، فقط با چگونگی نوشتن عنوان آن انجام شده است.


کثرت کتاب‌های منتشر شده سبب شده بعضی از ناشران، یک طرح کلی و مشخص برای تمام کتاب‌های خود داشته باشند و با آن از سایر ناشران و رقبای خود تمیز داده شوند که به آن اصطلاحاً «اونیفورم» گفته می‌شود.


اونیفورم جلد کتاب‌های آموزش متوسطه وزارت آموزش و پرورش را نشان می‌دهد. در مجموعه‌های چند جلدی، گاهی جعبه‌ای با مقوای سخت برای حفاظت دوره‌ی چند جلدی که ابتکارات گوناگونی در طرح این جعبه و عطف‌های کتاب‌هایی که در آن قرار می‌گیرد قابل ارائه است.


در جلدهای شومیز پس از چاپ برای مقاوم نبودن و جلا دادن، از ورنی سرد، یووی و یا سلوفان استفاده می‌شود. فرآیند ورنی سرد، در ماشین چاپ صورت می‌گیرد و به دو طریق ورنی توی کار و ورنی روی کار اجرا می‌شود.


در ورنی توی کار، ورنی را با مرکب چاپ به نسبت معینی که چسبندگی بسیار به آن ندهد، مخلوط و سپس روی کاغذ چاپ می‌کند.


در ورنی روی کار، پس از اینکه کار چاپ انجام شد، روی سطح کار چاپ‌شده را ورنی می‌زنند.


در روش یو وی، از موادی استفاده می‌شود که با تابش اشعه‌ی ماورای بنفش، واکنش‌های شیمیایی ویژه‌ای از خود نشان می‌دهد و به سرعت خشک می‌شود و پس از خشک شدن به علت براق بودن، سبب جلای کار می‌شود و کتاب جلوه‌ی بیشتری می‌یابد.


ادامه دارد...




انجمن نویسندگان استان گلستان


کافه فیروزه هوران


پائیز 1396


 

Share

هوران را در چیام رسان سروش دنبال کنید

نظرات کاربران

نارنجستان